Fazla mesai (Überstunden) nedir?
Fazla mesai, yasal olarak öngörülen haftalık 40 saatten fazla çalışmanız demektir. İşveren size sınırsız fazla mesai emredemez: Haftada en fazla 20 saat fazla mesaiye izin var. Fazla mesai dahil toplam çalışma süresi günde 12 saati ve haftada 60 saati aşamaz; 17 haftalık ortalama çalışma süresi de haftada 48 saati geçemez. Çalışma Süresi Yasası belirli durumlarda istisnalara izin veriyor. Bunların sizi kapsayıp kapsamadığından emin değilseniz işyeri temsilciliğine, sendikaya ya da İşçi Odası'na başvurun.
Fazla mesaiyi reddedebilir misiniz?
Haklı kişisel nedenleriniz varsa fazla mesaiyi reddedebilirsiniz; örneğin çocuğunuzu kreşten almanız gerekiyorsa ve başka seçeneğiniz yoksa. Bir haftada 50 saat ya da bir günde 10 saat çalıştıysanız ek fazla mesaiyi gerekçe göstermeden reddetme hakkınız var. Bu yüzden ayrımcılığa uğrayamazsınız; bu nedenle işten çıkarılırsanız iki hafta içinde mahkemede itiraz edebilirsiniz.
Bir günde 10 ya da bir haftada 50 saat çalıştıysanız ek saatleri gerekçe göstermeden reddedebilirsiniz.
Fazla mesai için neye hakkınız var?
Her fazla mesai saati için normal saat ücretinize yüzde 50 zam hakkınız var. Toplu iş sözleşmeleri, örneğin pazar ya da bayram günlerinde fazla mesai için daha yüksek bir zam öngörebilir.
Fazla mesai kural olarak ücretle ödenir, ancak işverenle para yerine serbest zaman almak üzere anlaşabilirsiniz. Bu durumda zam da serbest saatlere dahil edilir: Yüzde 50 zamlı bir fazla mesai saati 1,5 saat serbest zaman demektir. İkisini birleştirmek de mümkün: Saatlerin bir kısmı serbest zamanla telafi edilir, geri kalanı zamıyla birlikte ödenir.
Birçok sözleşmede talep süreleri vardır. Yani ek ve fazla mesai saatlerinin ücretini öngörülen süre içinde işverenden yazılı olarak talep etmeniz gerekir. Zamanında yapmazsanız bu saatlerin ödenme hakkını kaybedersiniz. Bu yüzden talebi kanıtınız olsun diye taahhütlü postayla göndermek en iyisi.
Çalışma saatlerinin kaydını kim tutar?
İşveren çalışma sürenizin kaydını tutmakla yükümlüdür. Talep ederseniz bunu ayda bir kez ücretsiz olarak size vermek zorundadır. Bu talebi de taahhütlü postayla göndermeniz önerilir.
Kısmi zamanlı çalışma (Teilzeit) nedir?
Olağan haftalık çalışma süreniz sektörünüzdeki standart süreden kısaysa – örneğin haftada 35, 17 ya da 5 saat – kısmi zamanlı çalışıyorsunuz demektir. Kısmi zamanlı çalışan olarak tam zamanlı çalışanlarla aynı haklara ve yükümlülüklere sahipsiniz. Çalışma sürenizi değiştirmek, örneğin haftada 30 saatten 25 saate düşürmek istiyorsanız bunu işverenle yazılı olarak kararlaştırmalısınız. İşveren, daha uzun çalışma süreli iş ilanları açtığında da sizi bilgilendirmek zorundadır.
Marjinal istihdam (geringfügige Beschäftigung) nedir?
Aylık geliriniz belirli bir sınırı aşmıyorsa marjinal istihdam söz konusudur. Bu sınır her yıl değişiyor; 2025'te 551,10 euroydu.
İş hukukuna göre marjinal istihdam bir tür kısmi zamanlı çalışma sayılır; dolayısıyla çalışanlar diğer kısmi zamanlı çalışanlarla aynı haklara ve yükümlülüklere sahiptir: hastalıkta ücretin ödenmeye devam etmesi, çalışma yılı başına beş ya da altı hafta ücretli yıllık izin, bakım izni, kıdem tazminatı ve benzeri. Fark sosyal sigortada: Marjinal istihdamda tam sosyal sigortaya değil, yalnızca kaza sigortasına tabisiniz. Sağlık ve emeklilik sigortası için Avusturya Sağlık Kasası'na (ÖGK) başvurarak kendinizi isteğe bağlı olarak sigortalatabilirsiniz.