صدراعظم بعدی اتریش ممکن است هربرت کیکل نام داشته باشد. حزب FPÖ مدت‌هاست در نظرسنجی‌ها پیشتاز است و طبق ارقامی که هانس راوشر در ستون خود در روزنامهٔ اتریشی «دِر اشتاندارد» آورده، اکنون حدود ۳۸ درصد رأی‌دهندگان به این حزب رأی می‌دهند. بنابراین این پرسش که FPÖ چه چیزی را نمایندگی می‌کند، دیگر فقط پرسش دانشمندان سیاسی و مخالفان راست افراطی نیست. اگر این حزب روزی حکومت اتریش را به دست گیرد، اندیشه‌ها، افراد و هدف‌های سیاسی‌اش می‌توانند به سیاست دولتی تبدیل شوند.
درست به همین دلیل راوشر در ستونی با عنوان «چند حقیقت ناخوشایند دربارهٔ FPÖ» که در ۲۸ اگست ۲۰۲۶ در «اشتاندارد» منتشر شد، هشدار می‌دهد که وقت آن رسیده با جدیت ببینیم در سال‌های اخیر چه بر سر FPÖ آمده است. ارزیابی او روشن است: حزبی که همیشه در منتها‌الیه راست ایستاده بود، زیر رهبری هربرت کیکل به‌طور چشمگیری تندروتر شده و به نوشتهٔ او امروز «عناصر اساسی راست افراطی» را در خود دارد.
FPÖ کجا تمام می‌شود و افراطیان طرفدار نازی کجا آغاز می‌شوند؟
این ادعای جدی است. اما تازه‌ترین پژوهش‌های «اشتاندارد» پرسشی را پیش می‌کشد که از این هم فراتر می‌رود: آیا اصلاً هنوز می‌توان مرز روشنی میان بخش‌هایی از FPÖ، به‌ویژه سازمان جوانان آن Freiheitliche Jugend (FJ)، و جنبش هویت‌گرای اتریش کشید؟ خبرنگاران «اشتاندارد» ماه‌ها با جوانانی گفت‌وگو کردند که بخشی از این محیط بوده‌اند. به گفتهٔ این روزنامه، گفت‌وگوهای داخلی، عکس‌ها، ضبط‌ها و مواد دیگری به هیئت تحریریه رسیده و خبرنگاران آنها را با گزارش‌های علنی و داخلی نهادهای دولتی مقایسه کرده‌اند. نتیجه تصویری از پیوندی بسیار عمیق‌تر از آن است که از رابطهٔ رسمی FPÖ با هویت‌گرایان برمی‌آید.
«Aktion 451» و نسل تازهٔ راست
در کانون این ماجرا «Aktion 451» نیز قرار دارد؛ سازمانی که مارتین زلنر، یکی از شناخته‌شده‌ترین هویت‌گرایان اروپا، در سال ۲۰۲۳ راه انداخت و بیشتر دانشجویان را هدف گرفته است. در حلقه‌های کتاب‌خوانی، جوانان با نظریه‌های راست افراطی آشنا می‌شوند. اما به گفتهٔ پژوهش «اشتاندارد»، ماجرا اینجا پایان نمی‌یابد: افرادی از این محیط به کارهای مرتبط با FPÖ و حتی به وظایفی در پارلمان اتریش رسیده‌اند.
Freiheitliche Jugend، سازمان رسمی جوانان FPÖ، اهمیت ویژه‌ای دارد. پیوند میان مسئولان آن و هویت‌گرایان موضوع کاملاً تازه‌ای نیست. ادارهٔ حفاظت از قانون اساسی اتریش (Verfassungsschutz) در گزارش سال ۲۰۲۳ خود ثبت کرده بود که فعالان شناخته‌شدهٔ جنبش هویت‌گرا، مسئولان Freiheitliche Jugend و اعضای انجمن‌های دانشجویی ملی‌گرای آلمانی راست افراطی در فعالیت‌های «Aktion 451» شرکت داشته‌اند.
«لباس FJ نپوشید»
اما پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد این پیوندها تا چه حد مشخص و ملموس‌اند. در یک گفت‌وگوی داخلی در جولای ۲۰۲۴، یان اشتاودیگل، منشی Freiheitliche Jugend در وین، پیش از یک تظاهرات هویت‌گرایان به شرکت‌کنندگان گفت لباس‌هایی با نشان FJ نپوشند. در پیام آمده بود: «توضیح در صورت نیاز در محل.» به بیان دیگر، مشکل دیگر تنها این نیست که برخی اعضای دو سازمان یکدیگر را می‌شناسند یا در رویدادهای یکسان دیده می‌شوند. پرسش این است که آیا میان آنها پیوند سازمان‌یافتهٔ سیاسی و کادری وجود دارد یا نه.
اندازه‌گیری جمجمه و «استخوان‌های آریایی»
آنچه «اشتاندارد» در این محیط یافته، بسیار جدی‌تر از پوپولیسم معمول راست است. بر پایهٔ گفته‌های افراد آگاه از درون و موادی که به دست خبرنگاران رسیده، در محیط هویت‌گرایان و «Aktion 451» اندیشه‌هایی دیده می‌شود که مستقیماً یادآور نظریهٔ نژادی نازی‌هاست. در روندی که گفته می‌شود در درون «RFJ-Untersuchung» نام داشت، ویژگی‌های جسمی و نیم‌رخ جمجمه اندازه‌گیری می‌شد و از چیزی به نام «Arierknochen» یعنی «استخوان آریایی» در پشت سر سخن می‌رفت؛ مفهومی برگرفته از نظریهٔ نژادی نازی. «اشتاندارد» می‌گوید در این باره نه‌تنها گواهی افراد درونی، بلکه موادی هم هست که ادعاهای آنها را تأیید می‌کند.
نگران‌کننده‌تر، گفته‌هایی است که روزنامه از این محیط ثبت کرده است. بر پایهٔ پژوهش، یک فعال مهم خود را با راینهارد هایدریش، یکی از سازمان‌دهندگان اصلی هولوکاست، مقایسه کرده است. فردی که با ایدئولوژی بخشی از این حلقه آشنا بود آن را چنین توصیف کرد که در آنجا هولوکاست انکار نمی‌شود، بلکه برخی آن را رویدادی مثبت می‌دانند که باید تکرار شود. این‌ها گفته‌های افراطی افراد مشخص است که نمی‌توان خودبه‌خود به کل FPÖ یا همهٔ اعضای شاخهٔ جوانان آن نسبت داد. مشکل سیاسی جای دیگری پدید می‌آید: کسانی از این محیط همزمان در ساختارهای هویت‌گرایان، Freiheitliche Jugend و گاهی در پیرامون نزدیک FPÖ دیده می‌شوند.
از هویت‌گرایان تا کار در پارلمان
بر پایهٔ پژوهش «اشتاندارد»، در گفت‌وگوهای داخلی تلگرامی «Aktion 451» حتی آگهی‌های استخدام در FPÖ هم دیده می‌شد. لورنتس بارت، مسئول مالی Freiheitliche Jugend و معاون رئیس حزب در ناحیهٔ بریگیتناو وین، در سال ۲۰۲۴ در یکی از این گفت‌وگوها اعلام کرد که پس از انتخابات در سازمان جوانان یا حزب جای کار خالی خواهد بود. علاقه‌مندان می‌توانستند برای کار در رسانه و روابط عمومی، به‌عنوان مشاور تخصصی یا در دبیرخانه درخواست بدهند. به گفتهٔ «اشتاندارد»، حدود ۲۰۰ هوادار سازمانی که زیر نظر Verfassungsschutz است این پیام را دیدند.
پس از انتخابات ۲۰۲۴، چند نفر از محیط هویت‌گرا واقعاً در پارلمان کار گرفتند. به گفتهٔ «اشتاندارد»، Verfassungsschutz دست‌کم دربارهٔ چهار کادر رهبری پیشین جنبش هویت‌گرا که در پارلمان کار می‌کردند هشدار داده است. پژوهش مشترک «اشتاندارد» و برنامهٔ «Report» تلویزیون ORF بعدها نشان داد که شمار دو رقمی از کارکنان پارلمانی FPÖ در اسناد و مشاهدات Verfassungsschutz آمده‌اند. با این کار، ماجرا بُعد سیاسی کاملاً دیگری پیدا می‌کند. موضوع دیگر تنها این نیست که یک مسئول جوان FPÖ به تظاهرات هویت‌گرایان برود یا کسی از محیط راست افراطی را شخصاً بشناسد. پرسش این می‌شود که آیا راهی هست که از آن افرادی از این محیط وارد ساختارهای یکی از قوی‌ترین حزب‌های اتریش و سرانجام خود پارلمان می‌شوند.
«بدون خارجی‌ها همه‌چیز بهتر می‌شد»
یکی از کسانی که نشان می‌دهد این دنیاها تا کجا می‌توانند به هم نزدیک شوند، دانشجویی به نام گرنوت اشمیت بود که «اشتاندارد» او را چهرهٔ مهم و قدیمی جنبش هویت‌گرا معرفی می‌کند. اشمیت در سازمان‌دهی تظاهرات هویت‌گرایان نقش داشت و بعدها در پارلمان کار کرد. گفته‌های او در یک سخنرانی در محل هویت‌گرایان در تابستان ۲۰۲۴ به‌ویژه جالب است. بر پایهٔ متنی که «اشتاندارد» نقل می‌کند، او گفت FPÖ «بهترین حزب راست اروپا» است، اما هنوز بیش از حد به موضوعات گوناگون مشغول است.
به نظر او، حزب باید عملاً همهٔ ارتباطات خود را بر مهاجرت متمرکز کند. سپس گفته‌هایش تندتر می‌شود: مهاجرت را بزرگ‌ترین بی‌عدالتی دوران مدرن خواند، شکایت کرد که وین را باید با «این آدم‌ها» تقسیم کرد و ادعا کرد که بدون خارجی‌ها «همه‌چیز» بهتر می‌شد. او وین را «Rattenloch» یعنی «لانهٔ موش» نامید که به گفتهٔ او نباید برای نسل‌های آینده باقی بماند.
اشمیت همزمان از رابطهٔ هویت‌گرایان با FPÖ هم سخن گفت. به گفتهٔ او، تظاهرات پیش‌تر حمایت غیررسمی حزب را داشتند، اما حمایت آشکار در جریان مبارزات انتخاباتی دردسرساز می‌شد.
او ادعا کرد که از درون FPÖ شنیده می‌شد که اکنون «آنچه به هم تعلق دارد» – حزب و پیرامون سیاسی آن – با هم رشد می‌کند. هویت‌گرایان تقسیم نقش‌ها را دقیقاً همین‌گونه می‌بینند: وظیفهٔ آنها کشاندن بحث اجتماعی هرچه بیشتر به راست است و FPÖ این تغییر را به رأی و قدرت سیاسی تبدیل می‌کند.
شعار جوانان هیتلری و «نیاکان ژرمن»
وقتی به زندگی‌نامهٔ برخی کسانی نگاه کنیم که میان این سازمان‌ها رفت‌وآمد داشته‌اند، مرزها باز هم کم‌رنگ‌تر می‌شوند. برای نمونه، اشمیت هنگام سخن گفتن از جنبش خود عبارت «Jugend von Jugend geführt» یعنی «جوانانی که جوانان رهبری‌شان می‌کنند» را به کار برد. «اشتاندارد» یادآوری می‌کند که این شعار سازمان جوانان هیتلری بوده است.
نمونهٔ دیگر آندریاس هینترگر است، مسئول پیشین Freiheitliche Jugend در اتریش علیا، که او هم در محیط پارلمانی FPÖ کار کرد و همراه با مارتین زلنر در ساختن «Aktion 451» شرکت داشت. او در یک پادکست، دانشگاهیان را «نوک نیزهٔ اردوگاه راست» خواند و آمادگی ادعایی آنها برای این نقش را از جمله به ارثی‌بودن هوش و ویژگی‌های ژنتیکی پیوند داد. او در جون ۲۰۲۶ در جشن انقلاب تابستانی نیز از «نیاکان ژرمن» سخن گفت. «اشتاندارد» نمونهٔ فابیان ر. را هم می‌آورد، کادر مهم پیشین هویت‌گرایان که بعدها نزد یکی از مسئولان ارشد Freiheitliche Jugend کار کرد. عکس‌هایی از سال ۲۰۱۶ او را در درگیری با ضدفاشیست‌ها با چوبی در دست نشان می‌دهد. همچنین یک ویدیوی تبلیغاتی Freiheitliche Jugend از سال ۲۰۲۳ وجود دارد که در میدان هلدن‌پلاتس وین فیلم‌برداری شده است؛ کامره در لحظه‌ای به سوی بالکنی می‌چرخد که آدولف هیتلر در سال ۱۹۳۸ از آن «الحاق» (Anschluss) اتریش به آلمان نازی را اعلام کرد.
هر یک از این موارد را می‌توان جداگانه بررسی کرد. اما وقتی آنها را کنار هم بگذاریم – رویدادهای مشترک، همان افراد، ارتباطات داخلی، کار در حزب و پارلمان، اشاره‌های نازی و گفته‌های افراطی – روشن‌تر می‌شود که چرا افشاگری‌های تازه در اتریش این‌همه توجه برانگیخته است.
«راست افراطی فعالانه ترویج می‌شود»
ماکسیمیلیان واینتسیرل در این پژوهش نقش ویژه‌ای دارد. همکار شخصی پیشین هاینتس-کریستیان اشتراخه، معاون پیشین صدراعظم، در سال ۲۰۲۱ رئیس Freiheitliche Jugend وین و دو سال بعد رئیس فدرال آن شد. او امروز نمایندهٔ FPÖ در پارلمان اتریش و رئیس حزب در ناحیهٔ بریگیتناو وین است. یکی از مسئولان پیشین سازمان جوانان آنچه را پیرامون واینتسیرل می‌گذرد برای «اشتاندارد» «نظام واینتسیرل» توصیف کرد. به گفتهٔ او، راست افراطی نه‌تنها تحمل می‌شود، بلکه افرادش «فعالانه ترویج و به مقام‌ها گمارده می‌شوند». همین منبع معتقد است که این سیاست کادری به تحکیم قدرت هربرت کیکل در درون FPÖ نیز کمک می‌کند. این‌ها ادعاهای اعضای پیشین سازمان است و واینتسیرل آنها را قاطعانه رد می‌کند. او در پاسخ به پرسش‌های «اشتاندارد» گفت که زیر پوشش روزنامه‌نگاری کارزاری سیاسی علیه Freiheitliche Jugend به راه افتاده است. او آگاهی از اندازه‌گیری ادعایی «استخوان‌های آریایی» را انکار کرد، این ادعا را که پول FJ به «Aktion 451» یا هویت‌گرایان رفته رد کرد و از احتمال اقدام حقوقی خبر داد. FPÖ نیز در پاسخ به فهرست مفصل پرسش‌های «اشتاندارد» گفت که این پرسش‌ها به خود حزب یا فراکسیون پارلمانی آن مربوط نیست، بلکه به Freiheitliche Jugend Wien مربوط است و حزب اطلاعاتی در این باره ندارد. به خبرنگاران توصیه شد پرسش‌ها را برای سازمان جوانان بفرستند.
تندروی تنها به وین محدود نیست
درگیری‌های مشابهی در Freiheitliche Jugend ایالت کارینتیا نیز پیش آمد. پس از آنکه ویکتور اردس در آغاز ۲۰۲۶ رهبری سازمان ایالتی را به دست گرفت، چندین عضو از FJ و برخی از FPÖ کناره گرفتند. یکی از اعضای قدیمی پیشین حزب به «اشتاندارد» گفت که راست‌گرایان تندرو سازمان را تصاحب کرده‌اند. اردس عضو انجمن دانشجویی Olympia بود که سال‌هاست با محیط راست افراطی پیوند داده می‌شود و در سال ۲۰۲۰ برای یک رویداد از عکس یک سرباز ورماخت استفاده کرده بود.
اردس در این میان از FPÖ اخراج شده، اما همچنان در رأس FJ کارینتیا مانده است. پروندهٔ او خطر درونی نزدیکی به راست تندرو را هم نشان می‌دهد: مرز میان شاخهٔ جوانان سیاسی FPÖ و محیط افراطی‌تر می‌تواند برای خود حزب هم دردسر شود. «اشتاندارد» پیوند با هویت‌گرایان را در سازمان‌های ایالتی دیگر نیز شرح می‌دهد. سیلویو همل‌مایر، رئیس FJ در اتریش علیا، در سال ۲۰۲۳ در تظاهرات هویت‌گرایان از «Schulterschluss» یعنی هم‌صف‌شدن تحقق‌یافته به‌عنوان آغاز «چیزی بسیار بزرگ» سخن گفت. مانوئل لیتسکه، رئیس FJ در فورارلبرگ و نمایندهٔ شورای ملی، گروین کواریک را که «اشتاندارد» فعال هویت‌گرایان و «Aktion 451» معرفی می‌کند، به‌عنوان همکار استخدام کرد.
واکنش‌ها: «همهٔ زنگ‌های خطر باید به صدا درآیند»
انتشار این پژوهش واکنش تقریباً همهٔ طیف سیاسی را برانگیخت. آندریاس بابلر، معاون صدراعظم و رئیس حزب SPÖ، گفت که میان FPÖ و هویت‌گرایان ظاهراً «به‌زحمت یک ورق کاغذ جا می‌شود». او به‌ویژه دربارهٔ گزارش‌های اندازه‌گیری جمجمه بر پایهٔ ویژگی‌های ادعایی نژادی هشدار داد و از هربرت کیکل خواست همهٔ پیوندهای شخصی، سازمانی و محتوایی جوانان FPÖ را با گروه‌های راست افراطی قطع کند.
از حزب‌های ÖVP، NEOS و سبزها نیز واکنش‌های تندی آمد. ارنست گودل از ÖVP گفت که هربرت کیکل به‌عنوان رئیس حزب مسئولیت سیاسی دارد و FPÖ زیر رهبری او را «خطر امنیتی برای جمهوری» خواند. NEOS خواستار روشن‌شدن کامل تماس‌های FPÖ با جنبش هویت‌گرا، به‌ویژه ورود آنها به پارلمان، شد و سبزها بررسی کمک‌های دولتی به Freiheitliche Jugend را خواستند.
این پرسش بی‌اهمیت نیست: FJ به‌عنوان سازمان رسمی جوانان یک حزب سیاسی، پول عمومی دریافت می‌کند. بر پایهٔ ارقامی که «اشتاندارد» آورده، کمک‌های گوناگون دولتی به Freiheitliche Jugend تنها در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۴۰۰ هزار یورو بوده است. پس از انتشار پژوهش، وزارت مربوط بررسی تأمین مالی و نقض احتمالی شرایط اعطای این پول را اعلام کرد.
پروندهٔ لئو لوگنر
تقریباً همزمان، ماجرای ناخوشایند دیگری برای FPÖ گشوده شد. «اشتاندارد» فاش کرد که چهار سال علیه لئو لوگنر، سیاستمدار FPÖ در وین، به اتهام احیای فعالیت نازی (NS-Wiederbetätigung) تحقیق جریان داشته است. لوگنر پذیرفت که در گفت‌وگوهای خصوصی «سخنان نسنجیده‌ای گفته که هرگز نباید گفته می‌شد» و پیشنهاد دادستانی برای حل پرونده بدون محاکمه را پذیرفت. پس از ۱۶۰ ساعت کار عام‌المنفعه، پرونده بدون صدور کیفرخواست بسته می‌شود.
اینکه دقیقاً در پیام‌های جنجالی چه نوشته شده بود، احتمالاً هرگز به‌طور کامل روشن نخواهد شد. لوگنر به کنایه‌ای دربارهٔ «Eiernockerl» در ۲۰ اپریل، روز تولد هیتلر، اشاره کرد، اما جزئیات پیام‌های دیگری که به خاطر آنها تحقیق شده بود منتشر نشده است. لوگنر همزمان تأکید می‌کند که ایدئولوژی و جنایات رژیم نازی را به‌شدت محکوم می‌کند.
FPÖ قوی‌تر از همیشه
همهٔ این داستان‌ها به یک دلیل وزن کاملاً دیگری پیدا می‌کنند: سخن از یک گروه سیاسی در حاشیهٔ جامعهٔ اتریش نیست. سخن از حزبی است که بر پایهٔ نظرسنجی‌ها می‌تواند روی حمایت بخش بسیار بزرگی از رأی‌دهندگان حساب کند و شانس واقعی رهبری حکومت آیندهٔ اتریش را دارد. هانس راوشر بزرگ‌ترین خطر را درست همین‌جا می‌بیند. او در ستون خود در «اشتاندارد» دو سناریوی احتمالی برای رسیدن FPÖ به قدرت مطرح می‌کند: حزب، مانند حکومت‌های پیشین که در آنها شریک کوچک‌تر بود، ممکن است به دلیل مشکلات و ناکارآمدی خود نسبتاً زود فرو بپاشد. اما به هشدار راوشر، احتمال دوم بسیار جدی‌تر است: اینکه FPÖ بتواند نظام سیاسی اتریش را برای همیشه در جهت اقتدارگرایانه تغییر دهد.
می‌توان بحث کرد که چنین سناریویی تا چه حد محتمل است و ارزیابی‌های راوشر تا چه اندازه هشدارآمیز. اما پس از افشاگری‌های تازه دشوار است ادعا کنیم که پرسش‌ها دربارهٔ تندروی FPÖ، رابطه‌اش با هویت‌گرایان و افرادی که از این محیط وارد نهادهای دولتی می‌شوند، مشروع نیستند.
زیرا FPÖ دیگر حزب اعتراضی در حاشیهٔ سیاست نیست. این حزب امروز یکی از قوی‌ترین نیروهای سیاسی اتریش است – و درست به همین دلیل مهم است که با دقت ببینیم چه کسانی و چه چیزهایی پشت درهای حزبی قرار دارند که می‌خواهد قدرت را به دست گیرد.