Boşanma mutlaka mali bir felaket anlamına gelmese de boşanmadan sonra iki eşin de çoğu zaman öncekinden daha az imkâna sahip olduğu bir gerçek. Bunun nedeni yalnızca mal paylaşımı değil, toplam masraflar ve değişen yaşam koşulları.
Evlilikte mal ayrılığı, boşanmada değil
Avusturya'da evlilik süresince mal ayrılığı ilkesi geçerli: Her eş kendi malının sahibi olarak kalır ve onu serbestçe kullanır. Ancak boşanma anında, evlilik süresince birlikte edinilen her şeyin paylaşıldığı ortak mal ilkesi devreye girer. Yanlış anlamaların çoğu tam da burada ortaya çıkıyor.
Birçok kişi yalnızca resmen iki eşin adına olanın paylaşıldığını sanıyor, ama bu doğru değil. Boşanmada parayı kimin kazandığı, kimin biriktirdiği ya da malın kimin adına kayıtlı olduğu belirleyici değil – önemli olan malın ne zaman edinildiği.
Boşanmada parayı kimin kazandığı değil, malın ne zaman edinildiği belirleyicidir.
Ortak mal sayılan nedir?
Eşlerin evlilik süresince edindiği ya da biriktirdiği her şey ile birlikte edinmesine katkıda bulundukları mallar ortak mal sayılır. Yasa, evlilik kullanım eşyalarını (ortak hayata hizmet eden şeyler, örneğin evlilik konutu, mobilya, ev aletleri) ve evlilik birikimlerini (evlilik süresince oluşan para, yatırımlar ve tasarruflar) birbirinden ayırır.
Sık görülen bir yanılgı, eşlerden birinin ailenin tek geçimini sağladığı çiftlerde ortaya çıkıyor. Mahkemeler kural olarak, eşlerden biri çalışıp diğeri evi çekip çevirse ya da çocuklara baksa bile, eşlerin katkılarının eşit olduğunu kabul ediyor. Bu yüzden mallar, farklı bir paylaşımı haklı kılan istisnai durumlar yoksa çoğunlukla 50:50 oranında bölüşülüyor.
Konut ya da ev kredisi gibi ortak borçlar da hesaba katılıyor.
Boşanmada neler paylaşılmaz?
Evliliğe getirilen mallar paylaşılmaz. Bunlar, eşlerin evlenmeden önce sahip olduğu ev ya da birikim gibi şeylerdir. Eşlerden birinin evlilik süresince üçüncü bir kişiden miras olarak ya da hediye olarak aldığı para ve eşyalar için de aynısı geçerli. Bir eşin kişisel kullanımına ya da mesleğine yönelik eşyalar ile şirket ve şirkete ait olanlar da paylaşılmaz.
Eşler anlaşamazsa ne olur?
Anlaşma mümkün değilse mal paylaşımına mahkeme karar verir. Mahkeme yoluyla paylaşım ancak boşanma kesinleştikten sonra başlayabilir ve en geç kesinleşme tarihinden itibaren bir yıl içinde başlatılmalıdır.
Mahkeme, mal ve borçları iki eşin somut durumlarını dikkate alarak hakkaniyet ilkesine göre paylaştırır. Gerekirse malların değerini belirlemek için bilirkişi görevlendirilir. Nihai kararı mahkeme verir; karara itiraz etmek mümkündür.