Das mehrsprachigste Magazin Österreichs
Anzeige xpertigo 15 Minuten, die dich weiterbringen.
← Türkçe bölümüne dön
SİYASET

Kurz ve NEOS: Aynı “entegrasyon yolu” mu?

NEOS, Sebastian Kurz’un siyasetine karşı modern, özgürlükçü ve dünyaya açık bir alternatif olmak istiyordu. Çeşitlilikten, eğitimden ve fırsat eşitliğinden söz ediyordu. Bugün ise başka sözcükler daha sık duyuluyor: yükümlülükler, denetimler, yasaklar ve yaptırımlar. Hükümete girmeden önceki ve sonraki söylemi karşılaştırınca ton farkı görülüyor. NEOS, bir zamanlar Kurz’un izlediği yolda mı ilerliyor?

Kısaca

Kısaca bu yazı

  • NEOS, Sebastian Kurz’a liberal bir alternatif olarak doğdu; bugün yükümlülükleri, denetimleri ve yaptırımları öne çıkarıyor.
  • Yannick Shetty 2020’de başörtüsü yasağının kaldırılmasını memnuniyetle karşıladı. Bugün NEOS, 14 yaş altı kızlar için yeni yasağı destekliyor.
  • NEOS 2020’den beri Viyana yönetiminde. Aynı dönemde kent, destekleri yaklaşık yüzde 10 ila 15 azaltıyor.
  • Açık soru: NEOS’un bugünkü entegrasyon siyaseti, bir zamanlar eleştirdiği siyasetten nasıl ayrılıyor?
Dino Schosche · 14 Kasım 2026 · 9 dk okuma
Paylaş in
Yapay zekâ ile üretilmiş fotomontaj: Viyana’daki Parlamento önünde Sebastian Kurz ve NEOS’lu politikacılar Foto: KI-generierte Fotomontage

Entegrasyon umudundan yaptırım siyasetine

Sebastian Kurz, 2011'de Avusturya'nın entegrasyondan sorumlu devlet sekreteri olarak federal siyasette öne çıktı. ÖVP'li genç siyasetçi, gençlere ulaşmayı ve eğitim fırsatlarını geliştirmeyi ön plana koyuyordu. Almancayı bilmenin başarılı entegrasyon için gerekli olduğunu da o zaman vurguluyordu.

Daha sonra dışişleri bakanı, ÖVP lideri ve başbakan oldu. Göç politikası sertleştikçe zorunlu Almanca ve değerler kursları, yaptırımlar ve göçün sınırlandırılması öne çıktı.

Başlangıçta fırsatlardan söz eden Kurz, zamanla sert göç politikasıyla tanındı. NEOS ise farklı bir yol vaat etmişti. Bugün aradaki fark ne kadar büyük?

ÖVP geçmişi olan liberal alternatif

Matthias Strolz 2012’de NEOS’u kurarken Avusturya siyasetinde yenilik vaat etti. Özgürlük, Avrupa’ya açıklık, eğitim ve fırsat eşitliği partinin temel mesajlarıydı. Ülke daha modern ve çok kültürlü olmalıydı.

Ancak partinin önde gelen bazı isimleri daha önce ÖVP çevresinde çalışmıştı. Strolz’un bu partiyle bağlantıları vardı. Bugünkü NEOS lideri ve dışişleri bakanı Beate Meinl-Reisinger ise ÖVP’li Avrupa siyasetçisi Othmar Karas’ın yanında ve ÖVP’nin Viyana örgütünde görev yapmıştı.

NEOS'un kökleri farklı çevrelere uzanıyordu: ÖVP, iş dünyası ve örgütlü liberal siyaset. Liberal Forum, 1993'te Heide Schmidt'in FPÖ'den ve Jörg Haider'in yabancılara yönelik siyasetinden ayrılmasıyla kurulmuştu. 2014'te NEOS ile birleşti.

Böylece farklı siyasi geçmişlere sahip insanlar aynı partide buluştu. Bugün hangisi ağır basıyor: özgürlük ve çeşitlilik mi, yoksa kurallar ve denetim mi?

NEOS eskiden Sebastian Kurz’u neden eleştiriyordu?

2018'de Matthias Strolz ve Beate Meinl-Reisinger, turkuaz-mavi federal hükümeti sert biçimde eleştirdi. Entegrasyon programlarının bütçesini azaltarak toplumsal sorunları çözmek yerine ağırlaştırmakla suçladılar.

NEOS, “başarılı entegrasyon” hedefini iktidarın “yangını körükleyen” yaklaşımıyla karşılaştırıyordu. O dönemde Viyana’yı yöneten Sosyal Demokrat Parti (SPÖ) ile Yeşiller’i de sorunları görmezden gelmekle suçladı.

Fakat NEOS o yıllarda tüm yasaklara karşı değildi. Meinl-Reisinger 2018’de, 14 yaşını doldurmamış çocukların okul ve anaokullarında dinî gerekçeli kıyafetler giymesinin yasaklanmasını önerdi. Kurz hükümetinden farklı olarak buna zorunlu ikinci anaokulu yılı, dezavantajlı çocuklara ek destek, ücretsiz tam gün bakım ve ayrımcılıkla mücadele birimi de eklenmesini istedi. Bu nedenle tek başına gündem yaratan “popülist hamleleri” eleştiriyordu.

Yani tartışma bütün yasaklara karşı çıkmakla ilgili değildi. Yasağın kapsamı, dinlere eşit yaklaşılması ve yanında sunulacak destekler önemliydi. Ancak tartışma bitmedi.

Başörtüsü: Değişen dilin bir örneği

11 Aralık 2020’de NEOS’un entegrasyon sözcüsü Yannick Shetty, Avusturya Anayasa Mahkemesi’nin ilkokullardaki başörtüsü yasağını iptal etmesini memnuniyetle karşıladı.

ÖVP-FPÖ döneminde çıkarılan yasağın dinler arasında ayrımcılık yaptığını söyledi. ÖVP’yi FPÖ seçmenlerini kazanmak için “popülist bir sağa kayış” izlemekle suçladı. Böyle bir yasağın uzun vadeli entegrasyona yardım etmeyeceğini savundu.

Beş yıl sonra, 20 Kasım 2025'te aynı Yannick Shetty, ÖVP ve SPÖ ile birlikte 14 yaşından küçük kız öğrenciler için yeni bir başörtüsü yasağı sundu. NEOS, yeni yasanın farklı düzenlendiğini, kızları dinî baskıdan korumayı amaçladığını ve önceki anayasal itirazları dikkate aldığını savunuyor. Yine de şu soru ortada: Bugün gerekçe neden bu kadar farklı duyuluyor?

Kasım 2026’da Shetty, başörtüsü de dahil bazı konularda görüşünü değiştirdiğini kabul etti. Gerekçesi, Avusturya’nın değiştiği ve siyasetin de değişmesi gerektiğiydi.

Beate Meinl-Reisinger: Fırsatlardan daha sert tutuma

NEOS lideri de düşüncelerindeki değişimden söz ediyor. 2022’de göçe bakışının 2015’e göre “kısmen” değiştiğini kabul etti. Özgürlüğün ve çoğulculuğun daha kararlı savunulmasını isterken fırsat eşitliği hedefini koruduğunu söyledi.

Federal hükümete girmeden önce de tutumu, liberal fırsat anlayışı ile göçe ilişkin kuralları ve daha sıkı denetimi bir araya getiriyordu. Ekonominin göçmen iş gücüne ihtiyaç duyduğunu da vurguluyordu.

Daha sert ton hükümete katıldıktan sonra başlamadı. Kasım 2024’te Der Standard, NEOS’un koalisyon görüşmeleri için hazırladığı on maddelik belgeyi haberleştirdi. Talepler arasında “göç etmeden önce Almanca” da vardı.

Burada bir gerilim var: NEOS yurtdışından uzman çalışanlar çekmek istiyor, ama ülkeye gelmek için ek şartlar da tartışıyor. Sürekli yeni koşullar koyan bir ülke ne kadar açık olabilir?

Viyana: Artık kendi sorumluluğu da sorgulanıyor

Viyana'da iktidarın bir partiyi nasıl değiştirdiği özellikle iyi görülebiliyor. NEOS, Kasım 2020'den beri SPÖ ile birlikte Viyana'yı yönetiyor. Christoph Wiederkehr başlangıçta eğitim ve entegrasyondan sorumluydu. 2025'te federal hükümete geçince Bettina Emmerling ve Selma Arapović Viyana NEOS'unda öne çıktı. Artık yalnızca talepte bulunmuyor, entegrasyon dahil kararlara ortak oluyor.

NEOS artık yalnızca talepte bulunmuyor; kararlara da ortak oluyor. Bunun en ilginç örneklerinden biri Selma Arapović’in eski ve yeni açıklamaları.

Viyana eyalet meclisindeki NEOS grubunun başkanı Arapović, Bosna-Hersek’te doğdu ve savaş sırasında ailesiyle Avusturya’ya geldi. 2020’de KOSMO’ya verdiği röportajda neden siyasete girdiğini anlattı.

O dönemde göçmen kökenlilerin okullardaki, sağlık sistemindeki ve konut alanındaki sorunlardan sorumlu tutulmasını sert biçimde eleştirmişti. Özellikle de bu suçlamaların, çözüm üretme yetkisi olan iktidar partilerinden gelmesine karşı çıkıyordu. Mesajı açıktı: Göçmenleri suçlamak yerine siyasi sorumluluk üstlenin.

Bugün Arapović, 2020’den beri iktidar ortağı olan bir partinin Viyana grubunu yönetiyor. Bu nedenle eski eleştirisi artık kendi çalışmaları için de bir ölçüt.

Nisan 2025’te Die Presse’ye Viyana okulları ve anaokullarındaki Almanca sorunlarını anlattı. Federal hükümet programında yer alan yeni yaptırımlara, örneğin çocuklarının Almanca öğrenmesi ve entegrasyonuyla ilgilenmeyen ebeveynlerin sosyal yardımlarının azaltılabilmesine değindi. “Almanca öğrenmek kesinlikle isteğe bağlı olmamalı” dedi. Bu ifade doğrudan yardım kesintisi talebi değil, ancak yaptırımları çözüm seçeneklerinden biri olarak gündeme getirdi.

Ekim 2026’da Viyana NEOS’u zorunlu entegrasyonu yeniden ön plana çıkardı. Eyalet örgütü yöneticisi Philipp Kern, entegrasyonu sürekli reddetmenin sonuçları olması gerektiğini söyledi. Arapović de kuralları, Almanca öğrenmeyi ve ebeveynlerin katılımını vurguladı; eşit fırsatları ve ek dil desteğini de savundu.

Kendisinin Avusturya’ya göç etmiş olması, onu belli bir siyasi görüşe bağlamaz. Göç deneyimi yaşayan insanlar da daha sıkı kuralları savunabilir. Ancak kullandığı dildeki fark dikkat çekiyor: 2020’de iktidar partilerinin göçmenleri suçlamasına karşı çıkıyordu. Bugün ise iktidar ortağı bir partinin temsilcisi olarak ebeveynlerin yetersiz katılımından ve olası yaptırımlardan söz ediyor. Arapović 2.0.

Başkalarını suçlamalar konusunda haklı olarak uyaranlar, kendi sonuçlarıyla da değerlendirilmelidir.

Arapović eski eleştirisiyle bugünkü görevini nasıl bağdaştırıyor? Viyana okullarındaki sorunlar, ebeveynlerin yükümlülüğü kadar siyasetin sorumluluğu olarak da aynı açıklıkla ele alınıyor mu? Peki NEOS, Viyana'da yaklaşık altı yıllık iktidar ortaklığı boyunca neyi iyileştirdi? Pek az şeyi. Başkalarını suçlamalar konusunda haklı olarak uyaranlar, kendi sonuçlarıyla da değerlendirilmelidir.

Kent tasarruf ediyor, daha fazla entegrasyon bekliyor

Para meselesi bu çelişkiyi daha da görünür kılıyor. Viyana yönetimi, 2026 bütçesinde çeşitli teşvik ve yardımlarda yaklaşık yüzde 10–15 kesinti duyurdu. Sosyal hizmetleri finanse eden Viyana Sosyal Fonu’nun (FSW) da tasarruf yapması gerekiyor.

Aynı sırada Viyana NEOS’u daha sıkı entegrasyon kuralları istiyor: zorunlu dil desteği, mültecilerin yerleşimlerinin daha fazla yönlendirilmesi ve anaokulu gruplarında konuşulan dillere ilişkin yeni kurallar.

Almanca okul, iş ve günlük yaşam için önemlidir. Ama bir yasa emretti diye öğrenilmez. Almanca isteyen kurs da sunmalı. Çalışma isteyen mesleki eğitim ve işe erişim sağlamalı. Ebeveynlere görev yükleyen, desteğe ihtiyaç duyan aileleri de desteklemeli.

Almanca isteyen kurs da sunmalı.

Ancak soru yerinde duruyor: Sosyal hizmetlerde tasarruf edilirken daha fazla entegrasyon beklentisi nasıl karşılanacak? NEOS 2018’de entegrasyon bütçesinin azaltılmasına karşı çıkmıştı. Bu eleştiri bugün de geçerli mi? NEOS 2.0.

NEOS’un siyasi dili değişti

Eskiden kamuoyuna verilen mesajlarda fırsatlar ve destek daha ön plandaydı. Bugün yükümlülükler ve yaptırımlar daha çok konuşuluyor.

2018’de NEOS entegrasyon kaynaklarının kısılmasını eleştiriyor ve tekil yasaklar yerine kapsamlı önlemler istiyordu. Ancak o zaman da 14 yaş altı için dinler arasında tarafsız biçimde hazırlanmış bir kıyafet yasağı öneriyor, yanında eğitim ve ayrımcılıkla mücadele önlemleri talep ediyordu.

2026’da Shetty federal hükümetin zorunlu entegrasyon yasa tasarısını savunuyor. Tasarı kişisel entegrasyon planları, denetimler ve iş birliğini bilerek ve tekrar tekrar reddedenler için sonuçlar öngörüyor. Bu, Shetty’nin tek başına sunduğu değil, hükümetin hazırladığı bir tasarı.

Eylül 2026'da Der Standard'a verdiği röportajın başlığında Shetty'nin şu sözleri yer aldı: “Bazı konuları konuşmaktan korkuyorduk, çünkü bunun FPÖ'yü güçlendirebileceğini düşünüyorduk.” Dikkat çekici bir söz. Shetty, geçmişte kimi sorunların yeterince açık konuşulmadığını eleştiriyor gibi görünüyor. NEOS'un bugün savunduğu talepler, bu sorunlara nasıl çözümler önerdiğini gösteriyor.

Yine de dikkat çekici bir açıklama. Siyasette mesele yalnızca hangi sorunların konuşulduğu değil, kimin sorumlu gösterildiği ve hangi çözümlerin seçildiğidir. Kurz’la benzerlik tam da burada ortaya çıkıyor.

NEOS’un kısa hikâyesi: Önce açıklık, sonra “law and order” mı?

  1. 2012
    Liberal başlangıçÖzgürlük, açıklık ve yeni siyaset tarzı.
  2. 2018
    Kesintilere karşı fırsatlarKurz hükümetinin entegrasyon kesintileri eleştiriliyor; yine de daha sert talepler mevcut.
  3. 2020
    Göçmenleri günah keçisi yapmayınArapović iktidarın sorumluluğu göçmenlere yüklemesini eleştiriyor; NEOS Viyana yönetimine giriyor.
  4. 2022
    Görüşler kısmen değişiyorMeinl-Reisinger göç konusunda düşüncesinin değiştiğini kabul ediyor.
  5. 2024
    Almanca ve “bizim değerlerimiz”Federal hükümete girmeden önce “göç öncesi Almanca” talebi ortaya çıkıyor.
  6. 2025
    Muhalefetten federal hükümeteNEOS ülke yönetiminde görev alıyor; zorunlu entegrasyon öne çıkıyor.
  7. 2026
    Fırsatlar yerine kesintilerNEOS entegrasyon planları ve yükümlülükleri yerine getirmemenin sonuçlarını içeren hükümet tasarısını savunuyor.

Bugünkü NEOS’ta Sebastian Kurz’dan ne kadar iz var?

Kurz ile NEOS farklı siyasi geçmişlerden geliyor. Kurz muhafazakâr ÖVP içinde yükseldi; NEOS ise geleneksel partilere liberal bir alternatif olarak kuruldu.

Yine de benzerlikler var. İkisi de eğitimin ve toplumsal katılımın öneminden söz etti; Almanca öğrenmeyi başından beri vurguladı. Zaman içinde yasaklar, devlet denetimi ve yaptırımlar daha görünür hâle geldi.

NEOS eskiden Kurz’un ÖVP’sini ayrımcı başörtüsü yasağı ve popülist yaklaşım nedeniyle eleştiriyordu. Bugün İslami başörtüsüne yönelik bir yasağı ve entegrasyon yükümlülükleri içeren tasarıyı destekliyor. Yasalar hukuken aynı değil, fakat siyasi gerilim ortada.

NEOS, Avusturya’nın değiştiğini ve siyasetin yeni sorunlara yanıt vermesi gerektiğini söylüyor. Bu kendi gerekçeleri; bütün soruları yanıtlamıyor.

Entegrasyon isteyen yalnızca kural koymamalı. Özgürlüğü, fırsat eşitliğini ve gerçekten işe yarayan desteği de sağlamalı. NEOS bir zamanlar bu vaatlerle tanındı. O yüzden asıl soru Avusturya’nın entegrasyon bekleyip bekleyemeyeceği değil. Soru şu: NEOS’un bugünkü entegrasyon siyaseti, eskiden eleştirdiği siyasetten nasıl ayrılıyor?

NEOS’un bugünkü entegrasyon siyaseti, eskiden eleştirdiği siyasetten nasıl ayrılıyor?

Belki parti bir gecede bütünüyle değişmedi; belki öncelikleri, yeni bir partinin vaatlerinden iktidar partisinin taleplerine kaydı. NEOS yalnızca koyduğu kurallarla değil, yönetimde insanlara gerçekten açtığı fırsatlarla da değerlendirilmelidir. NEOS 2.0.

Paylaş in