یکی از پرونده‌هایی که بحث شرینک‌فلیشن را به راه انداخت، کوچک‌شدن بستهٔ ماهی سالمون یخ‌زدهٔ شرکت Iglo از ۲۵۰ به ۲۲۰ گرام بود، در حالی که قیمت تغییر نکرد. محکمهٔ عالی ایالتی وین این کار را فریب دانست و شرکت را به پرداخت هزینه‌های دعوا و نشر تکذیب‌نامه در روزنامهٔ «کرونن تسایتونگ» محکوم کرد. پس از حکم، Iglo بی‌سروصدا بسته را دوباره به ۲۵۰ گرام رساند.
از نگاه اتاق اقتصاد فورارلبرگ و مارتین دشانت، کارشناس ارتباطات، این پرونده نقطهٔ عطفی است. برنهارد هاینتسله، رئیس اتاق، این حکم را تاریخی می‌خواند و از سیاستمداران می‌خواهد سرانجام علیه شرینک‌فلیشن اقدام قانونی کنند. دشانت می‌افزاید که این نشانهٔ مهمی است که فشار بر تولیدکنندگان را بیشتر می‌کند و مصرف‌کنندگان را هنگام خرید هوشیارتر می‌سازد.
بیش از ۶۰ جنس کوچک‌تر شده و قیمت همان مانده است
Iglo تنها نمونه نیست. طبق داده‌های انجمن اطلاع‌رسانی مصرف‌کنندگان (VKI)، در هفت سال گذشته بیش از ۶۰ جنس کوچک‌تر شده‌اند، اما قیمت‌ها تغییر نکرده‌اند! نمونه‌ها برای همه آشناست: موسلی Dr. Oetker از ۶۰۰ به ۴۵۰ گرام، چای Twinings Earl Grey از ۲۵ به ۲۰ پاکت چای، و حتی دسر میوه‌های سرخ Dr. Oetker از ۵۰۰ به ۴۰۰ گرام. حتی بستنی محبوب Magnum در بستهٔ تکی و خانوادگی ده میلی‌لیتر کم شده و قیمت همان مانده است. به گفتهٔ VKI این یعنی گرانی تا ۱۴ درصد – و مصرف‌کنندگان اغلب حتی متوجه نمی‌شوند!
در فورارلبرگ شرینک‌فلیشن به منبع همیشگی خشم مشتریان تبدیل شده است. هاینتسله هشدار می‌دهد که بیشتر از همه غذاهای آماده و اجناس بهداشتی مانند مایع ظرف‌شویی آسیب دیده‌اند. توصیهٔ او: همیشه قیمت پایه برای هر ۱۰۰ گرام یا میلی‌لیتر را بررسی کنید. اما به تأکید هاینتسله مهم‌تر از آن، الزام به درج یک نشانهٔ روشن در روی بسته است تا مصرف‌کنندگان فریب نخورند.
نیاز به نشانه‌گذاری روشن روی بسته‌ها و قفسه‌ها
در اتریش فعلاً هیچ الزامی برای نشانه‌گذاری شرینک‌فلیشن وجود ندارد، هرچند حکومت فدرال در حال بررسی چنین مقرره‌ای است. در حالی که سیاستمداران هنوز فکر می‌کنند، کشورهای دیگر یک گام جلوتر رفته‌اند: در فرانسه اجناسی که مقدارشان کم شده باید دو ماه تمام تغییر مقدار و قیمت را مستقیماً روی قفسه به‌روشنی نشان دهند – الگویی که به گفتهٔ دشانت بسیار خوب کار می‌کند.
دشانت معتقد است چیزی مشابه در اتریش هم قابل اجراست. هنوز معلوم نیست این نشانه دقیقاً چگونه خواهد بود و به دلیل تنوع بسته‌ها، یافتن راه‌حلی یکسان دشوار است. این کارشناس افزون بر نوشتهٔ روشن روی بسته پیشنهاد می‌کند که با همکاری زنجیره‌های سوپرمارکت، نشانه‌گذاری قابل فهمی روی قفسه‌ها هم ایجاد شود تا مصرف‌کنندگان دیگر گمراه نشوند.
فروشندگان مسئولیت را به گردن تولیدکنندگان می‌اندازند
پیام فروشندگان مواد غذایی روشن است: مسئولیت با آنها نیست، بلکه با تولیدکنندگان است. دانیل درکسل، عضو هیئت مدیرهٔ Sutterlüty و رئیس گروه تخصصی تجارت مواد غذایی، می‌گوید نشانه‌گذاری روی قفسه‌ها کمکی نمی‌کند. به نظر او الزام به نشانه‌گذاری مستقیم روی بسته بسیار مؤثرتر است: «این کار از همان آغاز تولیدکنندگان را از چنین ترفندهایی بازمی‌دارد.»
او، چنان‌که به ORF گفته، تأکید می‌کند که فروشگاه‌ها تنها جنس آماده را تحویل می‌گیرند و هیچ نفعی در گذاشتن بسته‌های کوچک‌شده روی قفسه ندارند. به گفتهٔ او مشکل از آنجاست که تولیدکنندگان می‌خواهند تغییر قیمت را تا حد ممکن ناپیدا نشان دهند. بستهٔ کوچک‌تر روی قفسه در نگاه نخست جنس را ارزان‌تر نشان می‌دهد، در حالی که مصرف‌کننده در واقع همان پول را می‌پردازد – و کمتر می‌گیرد.
شرینک‌فلیشن اعتماد را از بین می‌برد: مردم دیگر به برندها باور ندارند
مارتین دشانت، کارشناس ارتباطات، هشدار می‌دهد که از دید بازاریابی، شرینک‌فلیشن دامی واقعی برای شرکت‌هاست. او به روزنامهٔ «دِر اشتاندارد» می‌گوید: «شفافیت کامل قانون هر برندسازی است» و می‌افزاید که به همین دلیل تکان‌دهنده است که بسیاری از شرکت‌ها برعکس عمل می‌کنند. گرانی‌ها معمولاً آشکارا اعلام می‌شوند، «اما ظاهراً در مورد برخی اجناس به مرزی رسیده‌ایم که مصرف‌کنندگان دیگر آن را نمی‌پذیرند.»
اقدامات کوتاه‌مدت مانند کوچک‌کردن بسته، اعتمادی را که مصرف‌کنندگان سال‌ها به یک برند داشته‌اند، از بین می‌برد. برای مشتریان پذیرفتنی نیست که در هر خرید ناچار باشند قیمت و مقدار بسته‌ها را مقایسه کنند. دشانت می‌گوید: «نوبت تولیدکنندگان است. آنها باید سرانجام صادق و شفاف باشند تا مصرف‌کنندگان پیوسته فریب نخورند.»
جیب تولیدکنندگان پر می‌شود و مصرف‌کنندگان بیشتر می‌پردازند
اتاق اقتصاد فورارلبرگ مدت‌هاست خواهان قواعد روشن علیه شرینک‌فلیشن است. رئیس آن، برنهارد هاینتسله، این ادعا را که کوچک‌شدن بسته‌ها دلایل تولیدی دارد یا مشتریان خودشان بستهٔ کوچک‌تر می‌خواهند، قاطعانه رد می‌کند. به نظر او اینها فقط بهانه است. به تأکید او، در واقع موضوع چیزی جز بیشینه‌سازی سود تولیدکنندگان نیست.
در دوران تورم روشن شد که بسیاری از اجناس در آلمان بسیار ارزان‌ترند و گاهی حتی نصف قیمت. در سویس نیز قیمت برخی اجناس از اتریش پایین‌تر است. از دید هاینتسله، چنین گرانی شدید مواد غذایی در اتریش توجیه‌پذیر نیست.
او تأکید می‌کند که اگر مقدار، محتوا یا دستور تهیهٔ یک جنس تغییر کند، این باید فوراً و به‌روشنی دیده شود:
نه در بالا، نه در پشت، نه در پایین – بلکه در جلو، تا مصرف‌کنندگان گمراه نشوند.
کدام اجناس بیشتر آسیب دیده‌اند؟
گروه حمایت از مصرف‌کنندگان استرالیایی Choice فهرستی از اجناسی را منتشر کرد که دچار شرینک‌فلیشن شده‌اند؛ از جمله شیرینی‌ها، غله‌های صبحانه، چیپس و مواد پاک‌کننده… تولیدکنندگان از افزایش هزینه‌ها شکایت دارند. قیمت انرژی، تورم، جنگ‌ها، اختلال در زنجیره‌های تأمین، و نیز شرایط اقلیمی و قیمت مواد خام بر هزینهٔ تولید اثر می‌گذارند. این باید جایی خود را نشان دهد. گزینه‌ها عبارت‌اند از: گران‌کردن جنس، کوچک‌کردن بسته یا کاهش سهم موادی که گران شده‌اند.
تولیدکنندگان چاکلیت در تنگنا افتاده‌اند، زیرا طبق پژوهش‌های شرکت تحلیل مصرف NIQ، چاکلیت و شیرینی از نخستین اجناسی‌اند که مردم در دوران تورم بالا کنار می‌گذارند. از این رو بسته‌ها را کوچک می‌کنند، با خودکارسازی می‌کوشند هزینهٔ تولید را پایین بیاورند و اجناسی با کاکائوی کمتر و مزه‌های تازه می‌سازند.
مصرف‌کنندگان معترض‌اند: شیرینی‌های محبوبشان روزبه‌روز کوچک‌تر می‌شود و برخی به دلیل تغییر مواد، بی‌مزه‌تر هم شده‌اند. هرچند در شبکه‌های اجتماعی اعتراض می‌کنند، این کار جز شاید آسیب به آبروی تولیدکنندگان اثر چندانی ندارد.
بیا شروود از سازمان استرالیایی Choice می‌گوید: «متأسفانه شرینک‌فلیشن غیرقانونی نیست.» اما تأکید می‌کند که این وضع حتماً باید تغییر کند. به نظر او مصرف‌کنندگان باید بدانند چه اتفاقی می‌افتد تا بتوانند آگاهانه به چنین خریدی رضایت دهند.